Pagina 10

De kustplaats Risan in de prachtige Baai van Kotor in Montenegro, staat vooral bekend vanwege de eeuwenoude Romeinse mozaïeken die er zijn gevonden. In dit artikel lees je er meer over en vertel ik je waarom je dit bijzondere fenomeen absoluut niet mag missen tijdens een rondreis door Montenegro.

De oorsprong van Risan

Risan werd voor het eerst vermeld in de 3e eeuw voor Christus en stond destijds bekend als Rhizon en Rhizinium. Het is de oudste nederzetting aan de Baai van Kotor in Montenegro. De stad werd jarenlang geregeerd door koningin Teuta en groeide onder haar bewind uit tot de hoofdstad van het Illyrische Rijk en een belangrijke handelsroute rond de Middellandse Zee.

Koningin Teuta kwam echter in conflict met het Romeinse Rijk, omdat haar beleid de Romeinse handel in gevaar bracht. In het jaar 167 voor Christus werd Risan veroverd door de Romeinen. Volgens de legende pleegde koningin Teuta zelfmoord, omdat ze de Romeinen niet tegen kon houden en kwam er een einde aan het Illyrische Rijk. Risan werd een Romeinse havenstad.

De Romeinen heersten over Risan van 167 tot 476 voor Christus en hebben hun stempel gedrukt op de architectuur van de stad. Archeologen hebben vele overblijfselen van gebouwen uit het Romeinse tijdperk gevonden. Een mooi voorbeeld hiervan is Villa Urbana, een Romeinse villa met mozaïeken in Risan.

Romeinse mozaïeken in Risan: een kijkje in Villa Urbana

Villa Urbana was waarschijnlijk de villa van een rijke Romeinse familie die leefde in de 2e eeuw na Christus. De villa heeft een oppervlakte van 790 m² en zou ooit uit twee verdiepingen hebben bestaan. Er zijn in totaal zeven rechthoekige kamers blootgelegd, die rondom een centraal atrium liggen. Het atrium bestond uit twee delen, het impluvium en het compluvium. Het impluvium was een ondiep bassin dat regenwater naar de badkamer en de keuken leidde. Het compluvium was van marmer en meestal zo’n dertig centimeter diep en werd gebruikt om regenwater in op te vangen.

De kamers in de villa worden gescheiden door de overblijfselen van de oorspronkelijke muren, die nog slechts zo’n dertig centimeter hoog zijn. Veel Romeinse villa’s hadden kamers met mozaïekvloeren. Hiermee lieten de eigenaren hun rijkdom, welvaart en status zien en het maakte de functie van de ruimtes duidelijk. Zo ook in Villa Urbana. De vloeren van de kamers zijn prachtig gedecoreerd met Romeinse mozaïeken. Ze zijn gemaakt met kleine tegels die tesserae worden genoemd. De mozaïeken hebben drie kleuren tegels, wit, zwart en blauwgrijs. De witte tegels zijn waarschijnlijk gemaakt van kalksteen dat in de omgeving van Risan werd gewonnen. De zwarte en blauwgrijze tesserae komen ergens anders vandaan en zijn geïmporteerd.

De betekenis en functie van de Romeinse mozaïeken en de kamers

De Romeinse mozaïeken zijn gemaakt in verschillende patronen. Op basis van deze patronen zijn voor vijf van de zeven kamers theorieën ontwikkeld over wat de functie van de ruimte is geweest.

De oorlogskamer: symboliek van macht en strijd

De oorlogskamer dankt zijn naam aan het mozaïek waarop een aantal tweekoppige bijlen te zien zijn, die Labrys worden genoemd en in de Romeinse tijd werden gebruikt als wapen in de oorlog. Er is ook een Rosette zichtbaar. De Rosette was in het Romeinse tijdperk het symbool voor macht en autoriteit. De mozaïeken zijn helaas behoorlijk beschadigd geraakt tijdens de aanleg van een weg naar Niksic en een aardbeving in 1979.

De ontvangstruimte: overvloed en gastvrijheid

Ook in de ontvangstruimte is een mozaïek met een Rosette te zien. Deze staat in het midden van de kamer en wordt omringd door een afbeelding van de zon, die symbool staat voor de macht van het Romeinse Rijk. Op de vier hoeken van het Romeinse mozaïek staan inktvissen met wijnranken aan de uiteinden van hun tentakels afgebeeld. In het Romeinse tijdperk stonden inktvissen symbool voor overvloed. Wijnranken werden geassocieerd met overvloed, het leven en Bacchus, de god van wijn, feest en extase. Deze afbeeldingen lijken de rijkdom, gastvrijheid en het goede leven van de rijke bewoners van Villa Urbana te symboliseren.

De eetkamer: Romeinse banketten en sociale status

De eetkamer is rijkelijk versierd met mozaïeken die over acht rechthoeken zijn verdeeld. Op de geometrische patronen en afbeeldingen zijn inktvissen en wijnranken te zien, die de rijkdom overvloed en status van de eigenaar van Villa Urbana uitstralen. Wijn werd veel gedronken bij Romeinse banketten en stond symbool voor gastvrijheid, plezier en het sociale aspect van het samenzijn. Een deel van de vloer bevat geen mozaïeken. Hier zouden Romeinse (eet)sofa’s (klinai) hebben gestaan.

De slaapkamer: uniek mozaïek met de god Hypnos

Het mooiste mozaïek van Villa Urbana bevindt zich in wat waarschijnlijk de slaapkamer was. Behalve wit, zwart en blauwgrijs bevat dit mozaïek als enige ook de kleuren rood en groen. Op het mozaïek is de god Hypnos afgebeeld in een ontspannen half liggende houding met gekruiste benen en gevouwen vleugels achter zijn schouders.

In de Griekse mythologie is Hypnos de god van slaap die vermoeide mensen in slaap brengt door hun ogen aan te raken met een takje dat is gedoopt in de rivier van vergetelheid. Rondom het beeld van Hypnos zijn zestien panelen met bloemendecoraties, cirkels, ruiten en driehoeken te zien. Het is voor zover bekend het enige Romeinse mozaïek ter wereld waarop de Griekse god Hypnos staat afgebeeld.

De andere twee nog overgebleven kamers worden momenteel gerestaureerd, waardoor het nog niet duidelijk is of hier mozaïeken bewaard zijn gebleven en zo ja wat de functie van deze ruimtes was. Wellicht dat deze kamers als de restauratie klaar is ook toegankelijk worden voor het publiek.

Praktische informatie voor je bezoek aan de Romeinse mozaïeken

Villa Urbana met de Romeinse mozaïeken ligt aan de oever van de Spila rivier in het centrum van het Montenegrijnse kustplaatsje Risan. Heb je een (huur)auto? Dan kun je deze parkeren bij de ingang of in een van de straten in de buurt. Let op: de villa ligt in een smalle straat. Rijd dus niet te ver door, want dan kan het lastig zijn om te keren.

Bereikbaarheid met het openbaar vervoer

De villa is ook te bereiken met het openbaar vervoer. Neem de Blue-Line bus tussen Herceg Novi en Kotor die stopt in Risan. De rit duurt ongeveer 20 tot 30 minuten en kost zo’n € 3,-. Vanaf de bushalte is het nog zo’n vijf minuten lopen. De route staat goed aangegeven.

Openingstijden en entreeprijs

Villa Urbana is van april t/m oktober van dinsdag t/m zondag geopend van 08.00 tot 20.00 uur en van november t/m maart van dinsdag t/m zondag van 10.00 tot 16.00 uur. De toegangsprijs is € 5,-. Kinderen onder de 12 jaar mogen gratis mee naar binnen.

Tips voor je bezoek aan de Romeinse mozaïeken

• Bezoek de Romeinse mozaïeken vroeg in de ochtend of laat in de middag zodat je de site nagenoeg voor jezelf hebt.

• Lees de informatieborden rondom de site. Deze bieden veel informatie over de Romeinse mozaïeken en de geschiedenis en cultuur van het Romeinse Rijk en Risan.

• Er is geen pinautomaat aanwezig. Neem dus voldoende cash geld mee.

• Vergeet je fototoestel niet!

De Romeinse mozaïeken in Villa Urbana zijn een van de belangrijkste archeologische vondsten in de Baai van Kotor. Ze zijn zeer goed bewaard gebleven en bieden een interessant inkijkje in de Romeinse geschiedenis. Het is niet voor niets één van de populairste toeristische attracties van Risan en absoluut een bezoek waard! Zet deze bijzondere plek op je bucketlist en bewonder de unieke mozaïeken van Villa Urbana tijdens je bezoek aan de Baai van Koto

Combineer je bezoek met andere bezienswaardigheden in de Baai van Kotor

Behalve de Romeinse mozaïeken in Villa Urbana is er in de Baai van Kotor nog veel meer te ontdekken. Lees dit blog met de top 8 bezienswaardigheden in de Baai van Kotor.